Główne menu

Logowanie



Logowanie





Strona główna Aktualności O audycjach radiowych MARII WIEMAN
O audycjach radiowych MARII WIEMAN PDF Drukuj
Sekcja Aktualności
Wpisany przez admin   
sobota, 18 lipca 2015 15:40

 

O audycjach radiowych  MARII WIEMAN

 

 

Audycje umuzykalniające Marii Wieman gościły w eterze od 1948 do 1976 roku i każdego tygodnia radio stawało się przewodnikiem po świecie muzyki i ruchu. Tysiące polskich sześciolatków śpiewało, tańczyło i bawiło się przy radiowych głośnikach.

 

Dzięki pracy i pomysłom Marii Wieman rytmika stała się powszechną formą umuzykalnienia dziecka w wieku przedszkolnym. Początkowo audycje miały jedynie zaradzić brakom fachowych nauczycieli, podręczników, instrumentów, miały wypełnić lukę w wychowaniu muzycznym i tymczasowo wesprzeć wychowawczynie przedszkoli w tym trudnym, powojennym okresie.

Przez prawie trzydzieści lat emisji wpisały się jednak na stałe w krajobraz życia przedszkolnego i wpływały nie tylko na umuzykalnienie dzieci, ale w istotnym zakresie poszerzały warsztat dydaktyczny i metodyczny wychowawczyń przedszkoli. Audycje nie tylko realizowały zadania określone w obowiązujących programach wychowania przedszkolnego ale je rozszerzały i wpływały na modyfikację ich treści w kolejnych latach.  

Jak  słuchano radia?


Każdego piątkowego poranka o godzinie 9.40 dzieci zasiadały przy głośniku. Treść audycji była dla nich niespodzianką, choć między audycjami zachowywano ciągłość poprzez naukę piosenki czy tańca, który konsekwentnie powtarzano. Wychowawczyni musiała wcześniej zapoznać się z konspektem audycji opublikowanym trzy miesiące wcześniej w czasopiśmie „Wychowanie w Przedszkolu”. W ten sposób mogła włączyć tematykę audycji do realizowanych zadań dydaktycznych, a także sprawnie współprowadzić audycję, pokazywać kroki taneczne, pomagać w ustawieniu czy prezentować prawidłowy sposób wykonania ćwiczeń muzyczno-ruchowych.

Audycja była przez Marię Wieman planowana w taki sposób, by zarówno ćwiczenia, jak i piosenki posiadały treść kształcącą i wychowawczą, co podkreślały bieżące komentarze i wyjaśnienia lektora:

 

Wiesław Machowski (lektor): Dzień dobry, dzieci! Jak się pewnie domyślacie z zapowiedzi, dzisiejsza audycja pełna będzie uprzejmych słów. Usłyszycie przepraszam, proszę i dziękuję. Chciałbym bardzo, abyście polubiły te słowa, abyście się do nich przyzwyczaiły i używały ich często – naturalnie, w miarę potrzeby. Bardzo nam będzie przyjemnie, jeśli wszyscy będą o was mówili: jakie to grzeczne i przyjemne dziecko!

W toku audycji dbano o odpowiednią motywację dzieci, co starano się uzyskać zarówno poprzez formułowanie pochwał, jak i uwag wpływających na coraz doskonalsze wykonywanie tańców i piosenek. Równocześnie stwarzały one wrażenie bezpośredniego kontaktu lektora i słuchaczy:

(…) Poprawcie waszą postawę, wyprostujcie plecy. O, tak. Od razu wszyscy  urośli. Na pewno wasz śpiew będzie brzmiał ładniej i wyraźniej. (…)

 

   Maria-Wieman-Audycje-15  

 

Maria Wieman chcąc uporządkować treść audycji i tym samym ułatwić wychowawczyniom jej wykorzystanie jako środka dydaktycznego, podzieliła audycje na następujące cykle:

Zabawy rytmiczne

Był to cykl zabaw najczęściej emitowanych ze względu na duże znaczenie dla rozwoju dziecka, gdyż podstawę ćwiczeń rytmicznych stanowią ćwiczenia koordynacji słuchowo-ruchowej, szybkiej reakcji, ćwiczenia rozwijające pamięć muzyczną, motorykę. Audycje „Zabawy rytmiczne” realizowane były w lekkiej, zabawowej formie. Zazwyczaj materiałem formotwórczym audycji była piosenka, a tematykę zabaw osnutych na jej tekście zawsze odnoszono do tematów bliskich przedszkolakom.

 

Maria Wieman wprowadzała cały katalog ćwiczeń opartych na wobodnej i ścisłej realizacji rytmów, często posługiwała się rekwizytami takimi jak piłki, szarfy, kółka. Na płycie DVD znajdują się aż trzy audycje odpowiadające założeniom tego cyklu, bowiem zabawy rytmiczne były najpopularniejszym, najbardziej lubianym przez dzieci a także najczęściej emitowanym w radiu cyklem audycji.

 

Pierwsza z nich to audycja - „Piłki” - podczas której dzieci bawiąc się z rekwizytem wykonują tematy rytmiczne, śpiewają piosenkę, wykonują ćwiczenia zręcznościowe.

 

Druga audycja - „W majowym słońcu” - to program, który w roku 1966 otrzymał najwyższą nagrodę „Prix Japan” za najlepszą audycję radiową dla dzieci na prestiżowym międzynarodowym konkursie radiowym, podczas którego konkurowało 90 radiofonii z 55 krajów świata.  

Maria Wieman wspomina ją jednak jako zupełnie zwykłą audycję, jedną z wielu, podczas której prezentowana słuchaczom piosenka „To miło być barankiem” stała się tematem zabaw ruchowych, ćwiczeń rytmicznych i melodycznych.

Ostatnia audycja - „Dobre zwyczaje” -, to piękna lekcja muzyki o wyjątkowych walorach wychowawczych. Dzieci uczą się piosenki o dobrych zwyczajach, wykonują synkopowany rytm piosenki równocześnie reagując na zmianę rejestru muzycznego a w końcu, swobodnie realizują zabawę inscenizowaną do piosenki.

 

Zabawy z piosenką

W radiu piosenka towarzyszyła wszystkim audycjom umuzykalniającym, jednak występowała w podziale na piosenki do śpiewania oraz do słuchania, te ostatnie wyodrębniono ze względu na zbyt wysoki poziom trudności oraz ambitus przekraczający skalę głosu dziecka.

Piosenka wprowadzana była raz w miesiącu. Posługiwano się metodą nauki piosenki ze słuchu i prowadzono liczne ćwiczenia intonacyjne, melodyczne oraz rytmiczne, pozwalające na utrwalanie trudniejszych lub bardziej złożonych jej fragmentów. W scenariuszu audycji uwzględniano uwagi wykonawcze, przewidywano które fragmenty piosenki, mogą sprawiać trudności intonacyjne, dlatego zachęcano dzieci do powtórek trudniejszych fragmentów, śpiewu indywidualnego i zbiorowego.

Artystyczne wykonanie piosenki było istotnym celem. Piosenki towarzyszyły zabawom rytmicznym, wykorzystywane były w opowieściach ruchowych i zabawach inscenizowanych, stanowiły także tło muzyczne zabaw tanecznych.

Zapis nutowy piosenek można było odnaleźć w miesięcznikach „Wychowanie w Przedszkolu” oraz „Radio i Świat”. Repertuar czerpano z polskiego folkloru, istniejących już śpiewników, ale najczęściej piosenki zamawiano u polskich kompozytorów specjalnie na potrzeby audycji.

Z wierszem i piosenką

Ten cykl miał zwrócić uwagę dzieci na treść piosenki lub wiersza i zachęcić do twórczego przekazania jej w ruchu, dlatego najczęściej spotykaną formą aktywizacji słuchaczy w trakcie audycji było tworzenie opowieści ruchowej. Opowieść ruchowa jest jednym z najbardziej lubianych przez dzieci ćwiczeń, uwalnia bowiem wyobraźnię, pozwala na swobodną improwizację i indywidualne odkrywanie muzyki.

Celem tych audycji była integracja słowa i muzyki, pobudzanie wyobraźni dzieci do wspólnego tworzenia niematerialnej rzeczywistości. Tematy poruszane w opisywanych audycjach odnosiły się zawsze do pozytywnych uczuć i emocji. Najważniejszą cechą tych audycji było oddziaływanie wychowawcze, integrowanie treści audycji z innymi obszarami wiedzy oraz uwrażliwianie na piękno mowy ojczystej i nauka poprawnej polszczyzny.


Bawią się z nami goście z bajki

Elementem formotwórczym tego cyklu była bajka lub opowiadanie, które dzieci poznawały słuchając wtorkowej audycji literackiej, poprzedzającej zabawy umuzykalniające. Podczas piątkowej audycji następowało krótkie przypomnienie bajki, po czym rozpoczynała się opowieść, w której dzieci zamieniały się w postaci opowiadania.

 

Przygotowane wcześniej przez wychowawczynię rekwizyty wpływały na „teatralność” zabawy. Ten cykl cechowała wyjątkowa poetyckość, troska o piękno słowa, ale także akcentowanie treści i momentów wychowawczych, które niósł wykorzystany w audycji utwór literacki.

Nasze przedszkolne tańce


Na ten cykl w ciągu roku składała się nauka około 3-4 tańców regionalnych, dziecięcych tańców innych narodów oraz zabaw tanecznych. Polskie tańce regionalne opracowywała Maria Wieman tak, by mimo uproszczenia kroków tanecznych charakter tańca pozostał niezmieniony. Każdy taniec poprzedzało nie tylko uważne wysłuchanie muzyki i jej analiza, ale także ruchowe ćwiczenia przygotowawcze obejmujące poszczególne elementy tańca. Dopiero na końcu łączono je w całość i wykonywano w odpowiednim tempie. 

 

Poza kształceniem koordynacji ruchowej i umiejętności tanecznych, celem audycji było przede wszystkim zapoznanie dzieci z rodzimym folklorem, stąd wiele uwagi poświęcano omówieniu regionu z którego taniec pochodzi, strojów ludowych, charakteru tańca, jego budowie, dynamice i tempu.

Nauka odbywała się w czasie audycji Nasze przedszkolne tańce, natomiast prezentowany taniec powtarzany był w czasie kolejnych audycji wielokrotnie.

 

Przykładem takiej audycji jest „Warszawska poleczka”, nagrana na niniejszej płycie. Początkowo słuchacze dobrze poznają melodię tańca zaś instrumentacja piosenki jest pomyślana w ten sposób, by wydzielić poszczególne figury, które pojawią się w tańcu. Nauka przebiega zgodnie z zasadą stopniowania trudności, zaś wielokrotne komunikaty i powtórzenia sprawiają, że taniec wykonywany jest prawidłowo, zgodnie z intencją autorki cyklu.


Nasz przedszkolny koncert

Audycje te redagowane były z myślą o edukacji przyszłych odbiorców muzyki. Miały na celu wykształcenie kultury słuchania muzyki, przyswajanie zasad zachowania obowiązujących na koncercie, w teatrze czy operze. Poza celami wychowawczymi, audycje realizowały zadania czysto muzyczne, takie jak umiejętność podstawowej analizy utworu muzycznego, kształcenie pamięci muzycznej, zaznajomienie z barwami instrumentów i głosu ludzkiego, grę na instrumentach perkusyjnych.

Audycje poświęcone tworzeniu instrumentacji poznanych piosenek czy poznawaniu instrumentarium perkusyjnego nosiły wówczas tytuł „A w naszej orkiestrze”.



opracowała   Katarzyna Forecka - Waśko

 

Zobacz także:

 


Maria Wieman (1911 – 1993) - Teresa Nowak 2015


DŹWIĘK I RUCH - rekonstrukcja zajęć Marii Wieman

MARZENIE MARII WIEMAN - Komu zawdzięczamy SPIMR?

 i wcześniejsze...

Maria Wieman - wspomnienie /EJ - 2010/

 



Poprawiony: poniedziałek, 20 lipca 2015 23:29
 
Copyright © 2019 Stowarzyszenie Pedagogów i Miłośników Rytmiki. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem dostępnym na licencji GNU GPL.